Նախընտրական քարոզարշավը Հայաստանում հասել է եռման կետի, երբ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Երևանի Արաբկիր թաղամասի բնակիչների հետ հանդիպման ժամանակ կորցրել է ինքնատիրապետումը` հրապարակային ագրեսիայի տեսարան կազմակերպելով մի կնոջ նկատմամբ, ով պատերազմում կորցրել էր իր եղբորը: Միջադեպը, որի ընթացքում կառավարության ղեկավարն անցել է ուղղակի սպառնալիքների և ատելության խոսքի, երկրի առաջատար իրավաբանների կողմից արդեն իսկ որակվում է որպես հանցագործության հնարավոր կազմ, սակայն իրավապահ համակարգը լռում է:
Միջադեպը տեղի է ունեցել բնակելի շենքի բակում, որտեղ վարչապետին մոտեցել է Արփինե Սողոյանը` 20-ամյա փորձով գինեկոլոգ 16-րդ պոլիկլինիկայից: Կինը, ով հանդիսանում է 44-օրյա պատերազմի ժամանակ Հադրութում վիրավորներին տարհանելիս հերոսաբար զոհված ռազմական բժիշկ Հրանտ Պապիկյանի քույրը (ով մինչ օրս համարվում է անհայտ կորած), Փաշինյանին մեղադրել է երկիրը քանդելու և զինվորների մահվան մեջ: «Դու խլեցիր մեր որդիներին, դու ժողովրդի թշնամին ես», - հայտարարել է նա:
Վարչապետի արձագանքը դուրս է եկել ցանկացած քաղաքական քննարկման շրջանակներից: Ականատեսների և հենց Սողոյանի վկայությունների համաձայն, Փաշինյանը «ընկել է հիստերիայի մեջ», փորձել է ֆիզիկապես մոտենալ կնոջը, չնայած նրա նախազգուշացումներին, և ժայթքել է վիրավորանքների հոսքով: Քաղաքական հակառակորդների (Ռոբերտ Քոչարյանի, Գագիկ Ծառուկյանի, Սամվել Կարապետյանի) որդիների հասցեին հնչել են «ապականածիններ», «մարտադաշտից փախածներ» բառերը: Սակայն գագաթնակետը դարձավ ուղղակի սպառնալիքը քննադատների հասցեին.
«Բոլոր դիմակները պոկվելու են... Բոլորիդ կծռեմ և կոչնչացնեմ»:
Այս խոսքերը, որոնք հնչել են հրապարակայնորեն` տեսախցիկների և քաղաքացիների ներկայությամբ, ցնցել են հասարակությանը ոչ միայն իրենց կոպտությամբ, այլև հաշվեհարդարի բացահայտ կոչով:
Իրավունքի պրոֆեսոր, իրավաբանական գիտությունների դոկտոր Արթուր Գամբարյանը հստակ իրավական գնահատական է տվել վարչապետի գործողություններին: Նրա կարծիքով` Փաշինյանի պահվածքը պարունակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 329-րդ հոդվածով («Ազգային, ռասայական կամ կրոնական ատելություն հրահրելու հրապարակային կոչեր») նախատեսված հանցագործության բոլոր հատկանիշները:
«Դառն է գիտակցել, որ որևէ պետաիրավական ինստիտուտ ոչ մի խոսք չի արտասանել ո՛չ այս աղաղակող դեպքի սուբյեկտիվ, ո՛չ օբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ», - նշել է Գամբարյանը:
Նա ընդգծել է իրավիճակի անհեթեթությունը, երբ բարձրագույն պաշտոնատար անձը փաստացի դուրս է բերվել քրեական իրավունքի գործողության շրջանակից: Իրավաբանը հեգնանքով ենթադրել է, թե ինչ արդարացումներով է այժմ հետաքննությունն օգտվելու գործ հարուցելը մերժելու համար՝ «դիտավորության բացակայություն», «քաղաքական հայտարարություն» կամ նույնիսկ վարչապետի «ողջամտության» հարց:
Միջադեպից անմիջապես հետո Արփինե Սողոյանի հասցեին սկսվել են ռեպրեսիաներ: Ըստ «Հրապարակ» թերթի տվյալների՝ պոլիկլինիկայի տնօրենը, որտեղ նա աշխատում է որպես կանանց խորհրդատվության բաժնի վարիչ, պահանջել է նրանից ազատման դիմում գրել: Կինը կտրականապես հրաժարվել է:
Երևանի քաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը շտապել է հայտարարել, որ քաղաքական հայացքների համար բժշկին աշխատանքից ազատելը «բացառվում է», սակայն նրա խոսքերը երկիմաստ են հնչում վարչապետի շրջապատից եկող իրական սպառնալիքների ֆոնին: Տուժածի դուստրը՝ իրավաբան Թաթևիկ Սողոյանը, նախազգուշացրել է, որ մոր նկատմամբ ցանկացած ճնշում առաջացնելու է լուրջ իրավական հետևանքներ:
Այս միջադեպը դարձավ վառ պատկերազարդում այն բանի, թե ինչի է վերածվել հայկական իշխանությունը: Վարչապետը, ով դեռ վերջերթ խորհրդարանում հույզերից դողում էր, այժմ բացահայտ սպառնում է քաղաքացիներին ֆիզիկական ոչնչացմամբ («կծռեմ ու կոչնչացնեմ»)՝ օգտագործելով նույնիսկ հանցավոր միջավայրում անընդունելի լեզու:
Իրավիճակին առանձնահատուկ ցինիզմ է հաղորդում այն փաստը, որ ագրեսիայի օբյեկտը դարձել է մի կին, ում եղբայրը զոհվել է վիրավորներին փրկելիս և մինչ օրս համարվում է անհայտ կորած: Կարեկցանքի և երկխոսության փոխարեն նա ստացել է հրապարակային նվաստացում և սպառնալիքներ այն մարդու կողմից, ով պարտավոր է պաշտպանել երկրի բոլոր քաղաքացիներին:
Ոստիկանության և գլխավոր դատախազության լռությունը՝ ի պատասխան պետության ղեկավարի կողմից քրեական հանցագործության ակնհայտ հատկանիշներին, հաստատում է պրոֆեսոր Գամբարյանի մտավախությունները. Հայաստանում ձևավորվել է բարձրագույն իշխանության լիակատար անպատժելիության գոտի, որտեղ օրենքը գործում է միայն հասարակ քաղաքացիների համար, իսկ վարչապետը կանգնած է իրավունքից վեր՝ իրեն թույլ տալով ատելություն հրահրել և հաշվեհարդարի կոչեր անել անմիջապես քարոզչական ամբիոնից:
Նշված անձիք
Նիկոլ Փաշինյանը՝